Hukuk Mühendisliği Nedir? Yapay Zeka ve Hukukun Geleceği

Hukuk eski çağlardan günümüze kadar geçen süre boyunca “old school” disiplini ile ilerlemiştir.  Gelenekselleşmiş katı ve standart yapısı sebebiyle teknolojinin hukuk sektörüne etkisi finans gibi sektörlere nazaran çok daha yavaş ilerlemiştir. Ancak Yapay zeka ve hukukun kesişimiyle bu durumun yeniden şekillendiğini söyleyebiliriz. Binlerce sayfa sözleşme incelemeleri, uzun soluklu araştırma gerektiren içtihatlar ve günlük rutin işlemlerotomatize edilerek hukuk profesyonellerinin mesailerini çok daha derin ve muhakeme gerektiren süreçlere ayırabilmeleri mümkün hale gelmiştir. Elbette ki karmaşık algoritmaları doğrudan yargı veya sözleşme süreçlerine entegre etmek sanıldığı kadar basit değildir. Tam olarak bu noktada yazılım geliştiriciler ile geleneksel hukukçular arasında köprü görevi gören hukuk mühendisliği karşımıza çıkmaktadır.

Hukuk Mühendisi Kimdir, Ne İş Yapar?

Hukuk mühendisi, geleneksel hukuk bilgisi ile yazılım teknolojilerini aynı potada eriterek hukuki süreçleri teknolojik altyapıya uygun biçimde aktarılmasını, yeniden tasarlanmasını ve süreçlerin dijitalleşmesinde köprü görevi üstlenen profesyoneldir. Bu köprü inşasında ilk yapılması gereken şey ihtiyacı saptamaktır. Hukuk mühendisi, meslektaşlarının zamanının büyük bir kısmını alan rutin işleri sistemleştirme düsturuyla hareket eder. Problemi analiz ederken kendisine “Bu problemi nasıl daha hızlı, etkin bir biçimde sistemleştirebilirim?” sorusunu yöneltir. Bu sorunun çözümündeki asıl beceri salt bir mühendis edasıyla değil hukuk nosyonunu da koruyarak analitik düşünme becerilerini efektif bir biçimde kullanabilmesinde yatar. Bir mühendis gibi kod yazmak zorunda değildir ancak yazılım dilini hukukçunun problemini bir mühendise net biçimde aktarabilecek düzeyde anlamalıdır. Bununla birlikte hukuki bilgi birikimiyle sahadaki gerçek ihtiyacı tespit edebilmelidir. Bu sebepledir ki hukuk mühendisi farklı iki disiplini harmanlayarak “legaltech” sektörünün gelişiminde kilit bir öneme sahiptir.

Hukuk mühendisliği ve yapay zeka: Hukukçu ile yazılım uzmanının, hukuki belgelerin dijital algoritmalara dönüşümünü simgeleyen görseli.

İlerleme süreci belirlendikten sonra karmaşık hukuki yapı adım adım parçalara ayrılır. Bir yazılım ekibine doğrudan genel geçer bir hukuki taleple gidilmesi uygulanabilir bir ürün ortaya çıkarmaz. Üretilecek algoritmaya hangi hukuki metriklerin öğretileceğini, sistemin hangi kelime öbeklerini "risk" olarak belirleyeceğini ve içtihatların hangi sistem üzerinde filtrelenerek oturtulacağını haritalandıran kişi hukuk mühendisidir. Hukukun soyut dilini birmakinenin okuyabileceği somut ve algoritmik bir akış şemasına dönüştürür.

Hukuk mühendisliğini salt bir hukukçudan ayıran bir diğer önemli unsur da kullanıcı deneyimi ve hukuki tasarım kısmında rol almasıdır. Üretilen teknolojik ürünün yalnızca tutarlı ve doğru çıktı vermesi yeterli değildir. Temel teknoloji okuryazarlığı olan bir hukukçunun dahi ortaya çıkan ürünü kolaylıkla kullanabiliyor oluşu ve anlaşılabilir bir biçimde tasarlanması problemin gerçekten çözülebilmesinde önemlidir. 

Yapay Zeka Hukukçuların Yerini mi Alacak?

Sonuç olarak teknolojinin gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan hukuk mühendisliği hukuk sektöründe hızlanma, hata payını minimize etme ve bilgiye erişimi kolaylaştırmak için ihtiyaç duyulan çözümde önemli rol almaktadır. Hukuku yazılım diliyle bir araya getirerek geçmişten beri süregelen alışkanlıkların değişmesi gerekliliğini gözler önüne sermektedir. Nitekim teknolojik gelişmelere ayak uydurduğumuz gibi bizi değerli kılanın muhakeme yapmak, yapay zekanın bile görmediği ince detayları görebilmek ve üretmeye devam edebilmek olduğunu da unutmamak gerekir. Bu anlamda bir hukukçunun yapay zekanın mesleğini elinden alacağından ziyade hangi işlerimi yapay zekaya devretmesi gerektiğini sorgulaması daha elzemdir.

Hukuk Mühendisiliği Hakkında Hap Bilgiler:

• Hukuk mühendisi, hukukun karmaşık ve soyut dilini yazılımcıların ve algoritmaların anlayabileceği somut dile dönüştüren kişidir.

• Yapılan araştırmalara göre hukuk profesyonellerinin %79’u günlük iş süreçlerinde yapay zeka hukuk asistanlarından faydalanmaktadır. Bu araçların arka tarafında çıktı doğruluğunu kontrol eden hukuk mühendisleri yer almaktadır. 

• Hukuk teknolojisi pazarı 2025 yılında 33,97 milyar USD olarak değerlendirildi ve 2034 yılına gelindiğinde bu oranın 77,93 milyar USD'ye çıkması öngörülmektedir.