Papa Seçim Sistemi: Konklav

Katolik dünyasında en önemli an, Papa’nın görevi sona erdiğinde başlar. Bu ister bir vefatla, ister nadir de olsa bir istifa ile gerçekleşsin, Katolik Kilisesi derin bir bekleyişe girer. 2025 yılı, Papa Francis’in vefatıyla birlikte yüzyıllardır süregelen kadim bir geleneği tekrar gündeme getirdi: Konklav. Peki, nedir bu Konklav?

Sede Vacante

Papa’nın vefatı resmen duyurulduğunda, Kilise’de papalık makamı boşalır, yani “Sede Vacante” başlar. Bu dönemde Kilise’nin yönetimi geçici olarak Papa’nın yokluğunda en yetkili kişi olan Camerlengelo tarafından üstlenilir. Vefatı takiben, Camerlengelo tarafından otorite sembolü olan mühürlü yüzük kırılır ve aynı gün Vatikan’da Papa’nın özel dairesine kırmızı balmumu ile mühür vurulur. Papa ölmüştür. Artık geriye Tanrı’nın halkı için lider seçme görevi kalmıştır. 

Vatikan; her biri farklı kıtadan ve kültürden gelen 80 yaş altındaki tüm Kardinalleri çağırır. Kardinaller Vatikan’a ulaştıklarında ise süreç başlar: Önce toplantılar yapılır, Kilise’nin sorunları tartışılır ancak hiçbir aday resmen “aday” olarak kendini öne çıkarmaz. 

Tecrit

Gün geldiğinde, Sistina Şapeli kapıları Kardinallerin arkasından kapanır. İçeride ne basın, ne telefon, ne de internet vardır. Kardinaller, dünyayla iletişimlerini keserler. Konakladıkları Santa Marta Evi ile Sistina Şapeli arasında geçişler denetlenir, basın mensupları alana yaklaşamaz. Bu uygulamalar bilgi sızmasını engellemek içindir. Ancak, aynı zamanda ruhani sesin dünyevi sesler tarafından bastırılmaması için yapıldığı da aşikardır. Her Kardinal kendisiyle ve Tanrı’yla baş başadır. 

Konklav sabahı ayin düzenlenir ve Kardinaller, seçim sürecine sadakatlerini kanıtlamak için kürsüye çıkarak kutsal bir yemin eder: “Promitto, voveo ac iuro.” (Taahhüt ediyorum, ant içiyorum ve yemin ediyorum.) 

Oylama, Kardinallerin oy pusulasına el yazısıyla yazdıkları adayın ismini sunağa bırakması ile başlar, sonrasında oylar sayılır. Üçte iki çoğunluk sağlanamamışsa, Papa seçilememiş demektir. Oy pusulaları fırında yakılır ve bacadan fumata nera (siyah duman) yükselir. Bu, Katolik halkına yeni Papa’nın seçilemediğinin sinyalini verir. Oylama işlemi bir günde iki kez tekrar eder ve bu oylamalar günler sürebilir. Günler sonra, eğer çoğunluk sağlanırsa, bu kez bacadan fumata bianca (beyaz duman) yükselir. Vatikan Meydanı’nda toplanmış ve yeni Papa’nın seçildiği haberini almış binlerce Katolik, büyük bir sevince kapılır.

Yeni Lider

Oy çoğunluğuyla seçilen Kardinal’e bir soru yöneltilir: “Acceptasne electionem de te canonice factam in Summum Pontificem?” (“Senin hakkında usule uygun yapılan seçimle Yüce Papa olmayı kabul ediyor musun?”) Eski Kardinal, yeni Papa ise cevap verir: “Accepto” (“Kabul ediyorum.”)

Papa, seçimini ruhani bir anlamla taçlandırmak için bir isim belirler. Bu, hem ilham aldığı azizi hem de misyonunu yansıtır. Örneğin Papa Francis, adını yoksulluk ve tevazunun simgesi Aziz Francis’ten almıştı. Papa beyaz giysilerini giyer, ardından baş diyakoz halkı selamlar:

“Habemus Papam!” - “Bir Papamız var!”

Papa balkona çıkar ve ilk kutsamasını verir:

“Urbi et Orbi” - “Roma’ya ve Dünyaya.”

Konklav Hakkında Hap Bilgiler:

• En hızlı seçim, Papa Francis’in seçildiği 2013 konklavı olup 13 gün sürerken, en uzun seçim 1268-1271 yıllarında yaklaşık bin gün devam etmiştir.

• Seçim gizliliği önemlidir. Bilgi sızdıran Kardinal aforozla tehdit edilir.