Maaş Yetmiyorsa Sorun Ne? Motivasyon Eksikliği ve Herzberg Teorisi

Motivasyon Eksikliği Nedir?

Günümüzde, motivasyon eksikliği oldukça yaygın bir durumdur. Çeşitli iş kollarında, öğrencilikte hatta neredeyse günün her alanında motivasyon eksikliği ile karşılaşırız. Mesela bu yazıyı yazmanın yaklaşık olarak 2 ay alması motivasyon eksikliğinin en güzel örneklerindendir. Yani motivasyon eksikliğinin dini, dili ve ırkı yoktur. Motivasyon eksikliği iş hayatı bağlamında; sabah işe gitme isteğinin azalması, yapılan işten tatmin duymama ya da sürekli bir tükenmişlik hissi ile anlaşılabilir. Bu durumu daha iyi anlamak için de psikolog Frederick Herzberg'in geliştirdiği herzberg çift faktör kuramı bize oldukça güçlü bir perspektif sunar.

İş Dünyasında Motivasyon Kaybı

Herzberg Çift Faktör Kuramı Nedir?

Herzberg'in çift faktör teorisi, iş yerindeki memnuniyet ve memnuniyetsizliği tek bir çizginin iki ucu olarak değil, birbirinden bağımsız iki ayrı boyut olarak ele alır. Yani bu faktöre göre motivasyonsuzluk sadece siyah beyaz değil aynı zamanda grilerden de oluşur. Kurama göre iki tür faktör vardır: hijyen faktörleri ve motivatör faktörler.

Hijyen faktörleri; maaş, fiziksel çalışma koşulları, şirketin değerleri ve  politikaları ve yöneticiler ile ilişkiler gibi unsurları kapsar. Bu faktörlerin eksik olması memnuniyetsizliğe sebep olur ancak var olmaları da tek başına motivasyon sağlamaz. Örneğin maaşın yüksek olması, çalışanı direkt olarak motive etmez; sadece memnuniyetsizliği önler.

Motivatör faktörler ise başarı, tanınma, işin anlamlılığı ve değerliliği , sorumluluk alma ve gelişim fırsatları gibi unsurları kapsar. Gerçek motivasyon ve iş tatmininin bu faktörlerden doğduğu düşünülür. Bir çalışan, işinde kendini geliştirme fırsatı bulamadığında ya da emeği takdir edilmediğinde, maddi koşullar ne kadar iyi olursa olsun motivasyon eksikliği ve daha ilerisinde de tatminsizlik yaşamaya başlayabilir.

Çalışma Motivasyonunu Etkileyen Faktörler

Herzberg'in kuramı, çalışma motivasyonunun çok boyutlu bir yapıda olduğunu gösterir. Birçok şirket, motivasyon sorununu çözmek için sadece maaşı yükseltmenin veya fiziksel çalışma koşullarını iyileştirmenin yeterli olduğunu düşünür. Ancak bu yaklaşım kısa vadede sorunu çözmüş gibi görünse de uzun vadede kalıcı bir motivasyon artışı sağlamaz. Asıl etkili çözüm, motivatör faktörlere odaklanmak ve bunun için de çalışanlara anlamlı sorumluluklar vermek, başarılarını görünür kılmak ve kariyer gelişimi için net yollar sunmaktır.

İş Hayatında Motivasyon Eksikliğinin Nedenleri

İş hayatında motivasyon eksikliğinin en yaygın nedenlerinden biri, işin tekrarlayıcı ve anlamsız hale gelmesidir. Çalışanlar, yaptıkları işin kime yada neye katkı sağladığını görmediğinde bağlılıkları azalır. Bir diğer neden ise onay eksikliğidir; emeğin fark edilmemesi, zamanla ilgisizliğe ve tükenmişliğe yol açabilir. Ayrıca gelişim fırsatlarının kısıtlı olması da çalışanların kendini durağan hissetmesine ve motivasyonunu kaybetmesine neden olabilir.

Herzberg çift faktör kuramı, motivasyon eksikliğinin sadece maddi koşullarla değil motivatör faktörlerin de işbirliği ile çözülebileceğini net bir şekilde ortaya koyar. Şirketlerin ve bireylerin bu sorunla başa çıkabilmesi için hem hijyen faktörlerini yeterli seviyede tutması hem de motivatör faktörlere - anlam, tanınma ve gelişim - öncelik vermesi gerekir. Kalıcı bir çalışma motivasyonu ancak bu iki boyutun dengeli bir şekilde ele alınmasıyla mümkün olur.

Motivasyon Eksikliği Hakkında Hap Bilgiler:

• Takdirin etkisi bazen zamdan daha uzun sürebilir. Maddi ödüller zamanla normalleşebilir. Çalışanın yaptığı işin fark edilmesi ve başarısının görünür hâle gelmesi ise işe verdiği anlamı güçlendirebilir.

• Aynı iş ortamı herkesi aynı şekilde motive etmez.Bir çalışan için maaş en önemli faktörken başka bir çalışan için esneklik, kariyer gelişimi, anlam veya takdir daha belirleyici olabilir.

• Mutsuz olmamak, motive olmak değildir. Rahat bir ofis, iyi yan haklar ve anlayışlı bir yönetici iş yerindeki şikâyetleri azaltabilir. Fakat çalışanın başarı hissi, sorumluluk ve gelişim fırsatı yoksa gerçek motivasyon yine de oluşmayabilir.